Οι 4 Τύποι Γονέων: Eσύ σε ποιό τύπο ανήκεις και τί μπορείς να μάθεις από τους άλλους;

Σύμφωνα με την επικρατέστερη θεωρία, υπάρχουν τέσσερις βασικοί τύποι γονέων.

Κάθε γονιός ανήκει πρωτίστως σε έναν από αυτούς τους 4 τύπους.

Οπωσδήποτε  θα εμφανίζει και στοιχεία από άλλους τύπους, σε συγκεκριμένες συνθήκες και περιβάλλοντα. Αποτελεί όμως κοινή παραδοχή, ότι πάντοτε υπάρχει ένας «κυρίαρχος» τύπος.

Κάθε τύπος έχει καλά και κακά στοιχεία. Ο τύπος γονέα δεν εγγυάται την πορεία του παιδιού στη ζωή. Ακόμα και ο «παραμελητικός-αδιάφορος γονέας» μπορεί να παρακινήσει με τον τρόπο του το παιδί να γίνει ανεξάρτητο και αυτόνομο. Παρ΄όλα αυτά, υπάρχουν κάποιες τάσεις και γενικές αρχές.

Δηλαδή, το να είμαστε πάρα πολύ αυστηροί με τα παιδιά, μπορεί να βοηθήσει κάποια από αυτά, αλλά τα περισσότερα μάλλον θα τα κάνει να κρύβουν τα συναισθήματά τους και να παλεύουν μέσα τους, ίσως σε όλη τους τη ζωή.

Σημείωση: Κάθε τύπος γονέα μπορεί να εκφραστεί με διάφορες μορφές, κάποιες από τις οποίες είναι ακραίες.

Π.χ., μια ακραία εκδοχή του ανεκτικού γονέα, είναι να κάνει συνεχώς τόσο εύκολη τη ζωή του παιδιού, με αποτέλεσμα το παιδί να γίνει ανίκανο να κάνει κάτι μόνο του και να καταλήγει «υποχρεωμένο» να μένει με τους γονείς του ακόμα και στα 35 του χρόνια.

Εδώ σκιαγραφούνται οι 4 βασικοί τύποι.

Τύπος 1: Απολυταρχικοί ή αυταρχικοί ή επικριτικοί γονείς

Ασκούν σημαντικό έλεγχο στο παιδί και συνήθως δεν υπολογίζουν τη γνώμη του στις αποφάσεις. Για να δείξουν στο παιδί το «σωστό δρόμο» επιλέγουν να αποδοκιμάσουν, να επικρίνουν ή να υποτιμήσουν τις πράξεις, τη σκέψη και τη συμπεριφορά του.

Ελέγχουν τη συμπεριφορά του παιδιού, μειώνοντας την δική του αυτοβουλία ή μέσω του micro-management. Πιστεύουν ότι  το καλύτερο για το παιδί, είναι κάτι που υπάρχει έξω από το ίδιο και δεν έχει μεγάλη σημασία το πώς νιώθει, επειδή θεωρούν ότι η επιμονή και η πειθαρχία θα το κάνει μια μέρα να εκτιμήσει το δρόμο που εκείνοι επέλεξαν για λογαριασμό του.

Αναγνωρίζουν και επιβραβεύουν την παραγωγικότητα και την υπακοή προς τα σχέδιά τους. Ανησυχούν, περισσότερο από τους άλλους τύπους, για την κοινωνική θέση της οικογένειας και την αναγνώριση της πορείας του παιδιού από το περιβάλλον. Αν ο κόσμος πει ότι το παιδί πέτυχε στη ζωή του, τότε είναι ικανοποιημένοι και αισθάνονται ότι έχουν πετύχει ως γονείς.

Τύπος 2: Ανεκτικοί ή «καλοί» γονείς

Δίνουν πολύ μεγάλη βαρύτητα στη γνώμη του παιδιού. Επιτρέπουν την έκφρασή του, πολλές φορές χωρίς κανένα όριο. Δεν ασκούν σημαντικό έλεγχο και δεν βάζουν όρια. Ακόμα και αν βάλουν όρια, οι ίδιοι  τα παραβιάζουν εύκολα. Στην περίπτωση αυτού του τύπου γονιών υπάρχουν λίγοι κανόνες.

Πιστεύουν ότι η έκφραση και η ελευθερία έχουν περισσότερη αξία από την τάξη και την επιτυχία. Δεν διδάσκουν την αξιολόγηση και τη διαχείριση του συναισθήματος. Κατά περίπτωση, μπορεί τελικά το παιδί να τους ελέγχει και να παίρνει ότι θέλει, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο.

Δεν θέλουν με τίποτα το παιδί να θυμώσει/απογοητευτεί μαζί τους, θα κάνουν τα πάντα για να δείχνει «ευχαριστημένο».

Τύπος 3: «Τυπικοί» ή «δημοκρατικοί» γονείς

Κρατάνε την «επίσημη απόσταση» μεταξύ γονέα-παιδί. Είναι συντηρητικοί ως προς την έκφραση του συναισθήματος, αλλά ενδιαφέρονται ειλικρινά. Προσπαθούν να βάζουν όρια ανάλογα με την ηλικία και το περιβάλλον. Ενθαρρύνουν την ανεξαρτησία μέσα σε αυτά τα όρια.

Επειδή είναι προσεκτικοί, δεν διδάσκουν την πρωτοβουλία και γενικά εκπαιδεύουν τα παιδιά να μην έχουν «μεγάλα όνειρα». Συζητούν με τα παιδιά τους αρκετά και προσπαθούν να παραμένουν «λογικοί».

Έχουν άγχος για την επίδρασή τους πάνω στο παιδί ως γονείς και συχνά θα κατηγορήσουν τον εαυτό τους αργότερα στη ζωή. Δεν κρατάνε μυστικά ο ένας από τον άλλον γονέα, ειδικά αν ανήκουν στον ίδιο τύπο.

Τύπος 4: «Παραμελητικοί» ή «αδιάφοροι» γονείς

Δεν δίνουν ιδιαίτερη σημασία στο παιδί. Δεν απολαμβάνουν ιδιαίτερα το ρόλο τους. Πολύ συχνά, αυτοί οι γονείς υποφέρουν από ψυχικές δυσκολίες, όπως κατάθλιψη, βαριές αρρώστιες ή εθισμούς (π.χ. αλκοόλ). Μια άλλη εκδοχή μπορεί να είναι, ότι με αυτόν τον τρόπο, «τιμωρούν» τον άλλον σύντροφό τους, αν αισθάνονται  ότι κάπου έχουν αδικηθεί.

Δεν ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για τη γνώμη της κοινωνίας. Δεν τους νοιάζει πολύ αν το παιδί θα πετύχει κάτι ιδιαίτερο στη ζωή του, αρκεί να επιβιώνει. Σε μια εκδοχή αυτού του τύπου, μπορούμε να δούμε ότι στην εφηβεία του παιδιού τους, είναι δυνατόν ακόμα και να μην ξέρουν που βρίσκεται όταν βγαίνει έξω από το σπίτι.

 

Οι γονείς που ενδιαφέρονται  να γίνουν καλύτεροι και να βελτιώσουν τις πιθανότητες  θετικής επίδρασης στα παιδιά τους μπορούν:

  1. Να μελετήσουν σχετικά βιβλία και υλικό.
  2. Να εξετάσουν τις δικές τους ενέργειες, με βάση το υλικό που θα μελετήσουν.
  3. Να συζητάνε τα γεγονότα και τις πράξεις τους με κάποιον ειδικό, ώστε να αποκτήσουν μεγαλύτερη κατανόηση της συμπεριφοράς τους.
  4. Να δοκιμάσουν να αντικαταστήσουν κάποια στοιχεία που εμπεριέχει ο ρόλος τους με άλλα, που ίσως είναι καλύτερα.

Ο ρόλος του γονέα φέρνει στην επιφάνεια τις πεποιθήσεις που έχει ο καθένας μας για τη ζωή. Για αυτό το λόγο, κάθε μοντέλο εκφράζει και μια στάση ζωής.

Τελικά, για να αλλάξω ως γονιός, πρέπει να αλλάξω και σαν άνθρωπος.

 

Νάσος Θεοδοσόπουλος
Certified Master Life & Executive Coach
Πιστοποιημένος σύμβουλος Coach
Coaching για γονείς και παιδιά
+30 6976678085

Photo by Nienke Burgers from Unsplash

Νάσος Θεοδοσόπουλος
Νάσος Θεοδοσόπουλος
Πιστοποιημένος Master Life & Executive Coach, ιδρυτής της Nasos T. | Coaching & Training και εμπνευστής της τεχνολογίας NTM Coaching Framework. Πιστεύει ότι όλοι έχουμε δικαίωμα στην ευτυχία και ότι η γυναίκα αξίζει περισσότερη προσοχή, αναγνώριση και θαυμασμό από την κοινωνία μας.

Editors

Δημοφιλή άρθρα

Τελευταία άρθρα

Σχετικά άρθρα