Περί μνήμης & χρόνου: η περίπτωση του ανθρώπου που δεν είχε πια αναμνήσεις

MIND by ΑΜΑΛΙΑ

Φανταστείτε να ξυπναγατε ένα πρωϊ και να είχατε ξεχάσει ακόμη και το όνομα σας. Το απόλυτο κενό. Λευκή σελίδα. Κάπου εκεί στη μέση ηλικία όπου έχεις ήδη διαμορφώσει χαρακτήρα και έχεις ζήσει τόσα όσα χρειάζονται για να έχεις άποψη και κατεύθυνση, ξαφνικά αδειάζει ο σκληρός δίσκος. Δεν θυμάσαι τίποτα. Έλα, όμως, που όλοι γύρω σου θυμούνται τα πάντα για εσένα, για τη ζωή σου. 

Η ιδέα με σοκάρει, με τρομάζει. Ο χρόνος γράφει πάνω μας. Με κάθε τρόπο. Όταν ο χρόνος που έχει γράψει πάνω μας δεν υφίσταται πια, νομίζω πως αιωρούμαστε στο κενό. 

Ο Μαρσέλ Προύστ στο βιβλίο “Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο” περιγράφει το πως η γεύση ενός κομματιού κέικ μαντλέν με λίγο τσάι τον ταξίδεψε στα χρόνια της παιδικής του ηλικίας. Τότε που περνούσε τα καλοκαίρια στο σπίτι της θείας του στη γαλλική επαρχία. Η γεύση ενός μικρού κομματιού κέικ ανασύρει αναμνήσεις και συναισθήματα. 

Όταν στρεφόμαστε στο παρελθόν μας, καταφεύγουμε στη μνήμη μας. Αυτή με τη σειρά της είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με συναισθήματα. Όταν παύεις να θυμάσαι, παύεις να αναζητάς τον χρόνο. 

Ο τρόπος που ζούμε το σήμερα είναι αλληλένδετος με την ιστορία του καθενός από εμάς, τα βιώματα μας. Όταν μια μέρα ξυπνάς και έχει έρθει μια αόρατη γόμα να τα σβήσει όλα, όλα αλλάζουν. Δεν είσαι πια ο ίδιος. Δεν είσαι ούτε καλύτερος, ούτε χειρότερος. Απλώς διαφορετικός. Ένας άλλος. Ξαναγίνεσαι “παιδί” που προσπαθεί να ανακαλύψει έναν κόσμο στον οποίο, όμως, έχεις ζήσει ήδη αρκετά. Απλώς δεν το θυμάσαι.

Ξαναγράφεις από την αρχή στο σκληρό σου δίσκο. Είναι σα να μηδενίζεις το κοντέρ και να αρχίζεις ξανά. Ακούγεται συναρπαστικό. Σαν ένα περιπετειώδες βιβλίο. Στην πραγματικότητα είναι τρομακτικό. Έρχεσαι αντιμετωπος με την οικογένεια σου, τους φίλους σου, τους γνωστούς σου και είναι σαν να τους βλέπεις πρώτη φορά. 

Ξαφνικά βλέπεις τον κόσμο από την αρχή. Με άλλα μάτια. Γιατί δεν υπάρχει πια η δική σου ματιά. 

Συχνά λέμε ότι έχουμε κοντή μνήμη. Αυτό συνήθως συμβαίνει με όλα όσα δεν μας αρέσουν. Τα ξεχνάμε. Είναι η άμυνα του οργανισμού μας. Τι γίνεται, όμως, με όλα αυτά που μας αρέσουν, με όλα και όλους όσους αγαπάμε; Τι γίνεται όταν δεν αναπολούμε πια; Όχι από έλλειψη ρομαντισμού, αλλά από απουσία μνήμης. 

Ο Πλάτωνας θεωρούσε πως η μνήμη είναι η σωτηρία των αισθήσεων. Κάπως έτσι συνδέεται η ανάμνηση με την γεύση ένος κέικ στο έργο του Προύστ. Και όταν η μνήμη σε εγκαταλείπει, βλέπεις παλιές φωτογραφίες και αυτό που βλέπεις είναι φιγούρες τυπωμένες σε χαρτί. Οι μυρωδιές και οι αφές γεννούν πρωτόγνωρα συναισθήματα. Τιποτα “γνώριμο” και άρα τίποτα “υπαρκτό”. Τίποτα “παλιό”. Όλα καινούργια. 

Όταν η ανάμνηση χάνεται αλλάζουν και οι αισθήσεις. Ζεις ξανά το χρόνο. Μόνο που αυτήν τη φορά τα συναισθήματα σου αιωρούνται στο κενό. Γίνεσαι και πάλι παιδί. Χωρίς μνήμη εμπειριών, βιωμάτων, συναισθημάτων. Ξαναγράφεις το ημερολόγιο της ζωής σου. Σε αυτήν τη περίπτωση, έχεις, τουλάχιστον, την δυνατότητα να αλλάξεις εκείνα τα κεφάλαια που πάντα ήθελες και δεν μπορούσες.  

ΥΓ: Οι σκέψεις εδράζονται σε πραγματικό γεγονός. Σε υπαρκτό πρόσωπο που ξύπνησε μια ημέρα και ξέχασε ποιός είναι. Χωρίς λόγο. Χωρίς τραύμα. Επιστημονικό παράδοξο. Παραδοξότητα της ζωής. Μιας ζωής που είχε ζήσει και αυτής που του ξημέρωσε να ζησει απ΄την αρχή.

Αν η ζωή είναι ένα λουλούδι, οι αναμνήσεις είναι το άρωμά του.

Για όλους που η μνήμη τους εγκαταλείπει εύχομαι να αναδυθούν νέα, συναρπαστικά αρώματα από το λουλούδι της δικής τους νέας ζωής. 

 

 

Αμαλία Κυπαρίσση
Αμαλία Κυπαρίσση
Είμαστε αυτό που σκεφτόμαστε
ABOUT EDITOR ALL ARTICLES