«Ποιος σκότωσε τον σκύλο τα μεσάνυχτα» – Μία παράσταση που θα σε διδάξει πολλά

Guest Editors

4moms team , 01-02-2019

Γράφει η Ρένα Παπακωνσταντίνου

Στα πρώτα χρόνια του διορισμού μου στο σχολείο, προέκυψε μια χρονιά να με καλέσουν ως παράλληλη στήριξη σε έναν μαθητή. Δεν είχα ιδέα τι σημαίνει αυτό, ούτε είχα επαρκή γνώση για θέματα ειδικής αγωγής.

Θυμάμαι την πρώτη μέρα στο σχολείο… Ο καθένας από τους συναδέλφους να μου λέει τις δικές του εκδοχές, η δασκάλα της τάξης να με περιμένει σαν Σωσία κι εγώ σαν χαμένη μέσα σ’ ένα παράλογο σκηνικό, που καλούμουν να ανταπεξέλθω.

Δεν άργησε η στιγμή να συναντήσω τον Γιάννη… Ένα πανέμορφο μελαχρινό αγόρι, με σπιρτόζικο βλέμμα και γλυκό χαμόγελο. Του συστήθηκα, αλλά δεν πήρα απάντηση. Του ζήτησα να με κοιτάξει στα μάτια για να γνωριστούμε, δεν υπήρξε καμία αντίδραση. «Κυρία δε μιλάει, ούτε κοιτάει, τρώει τις κιμωλίες, μας σκίζει τα τετράδια…». «Ρίχνει κάτω τα θρανία, ουρλιάζει, τρώει μπανανόφλουδες και το μελάνι…», «κάνει… πιάνει…σπρώχνει…».

 Άρχιζαν όλα γύρω να γυρίζουν και η σκέψη μου αναστατώθηκε. Το μόνο που ήθελα ήταν να το βάλω στα πόδια και να φύγω.

Ο Γιάννης δε συνεργαζόταν καθόλου να καθίσει στο θρανίο του και σερνόταν στο πάτωμα μπροστά από τον πίνακα. Όταν επιχείρησα να τον σηκώσω, άρχισε να κλοτσάει και να επιτίθεται σαν αφηνιασμένο άλογο. Τρόμαξα τόσο πολύ, μου ‘ρθε να βάλω τα κλάματα, ποιος εγώ που δεν το βάζω κάτω σε δύσκολες καταστάσεις…

Γύρισα στο σπίτι ράκος…Άρχισα να ψάχνω στο διαδίκτυο όλα όσα είχαν σχέση με τον αυτισμό. Διάβαζα ώρες ατελείωτες και υποσυνείδητα έβαλα στοίχημα με τον εαυτό μου ότι θα τα καταφέρω. Είχα διαβάσει ότι τα παιδιά αυτά δεν μπορούν να χαλάσουν την ρουτίνα τους. Αν κάτι αλλάξει στο πρόγραμμά τους αποσυντονίζονται και αναστατώνονται πάρα πολύ. Επίσης, έχουν εμμονές με συγκεκριμένα πράγματα-ένα μολύβι, ένα χαρτί, ένα χρώμα-. Άρχισα να παρατηρώ την συμπεριφορά του Γιάννη και κρατάω ημερολόγιο. «Τότε έγινε αυτό και φώναξε, τότε έγινε το άλλο και χαμογέλασε, τότε θύμωσε…». Μελετώντας τα άρχισα σιγά σιγά να καταλαβαίνω τι τον εκνευρίζει και τι τον ηρεμεί. Κατέγραφα τα πάντα και μετά με προσοχή τα μελετούσα. Άρχισα να του ζωγραφίζω το πρόγραμμα της ημέρας και να τον επιβραβεύω με διάφορους τρόπους για την καλή του συμπεριφορά.

Είχε πάθος με το κόκκινο χρώμα, λάτρευε τα Lacta σοκολατάκια, τα SΤΟΡ, ό,τι είχε το χρώμα αυτό.

Κάθε μέρα, του έφτιαχνα με χαρτί STOP , τα ζωγράφιζα και μετά του τα έδινα και μοίραζε σε όλη την τάξη ένα. Αυτό του έδινε τεράστια χαρά και το περίμενε με ανυπομονησία κάθε πρωί. Κάποια φορά, έπεσε κάτω το STOP  ενός συμμαθητή του και άρχισε να χτυπιέται ασταμάτητα. Δεν ήταν εύκολο να μαντέψουμε τι συνέβη, ώσπου κάποια στιγμή ο ίδιος μας καθοδήγησε να βρούμε την αιτία. Το μάζεψα από κάτω και παρακάλεσα τα παιδιά να μην είναι απρόσεκτα με το δωράκι του Γιάννη. Αυτή ήταν η άτυπη συμφωνία μας. Όταν πήγα στο ΠΕΚ –στο υποχρεωτικό σεμινάριο Ειδικής Αγωγής που έπρεπε να περάσω-ανέφερα στον καθηγητή το περιστατικό των STOP . Εκείνος εξεπλάγην, κατέγραψε τη μέθοδο που ακολούθησα-ενίσχυσης της εμμονής, όπου ήταν αντίθετη με τις θεωρίες που διάβαζα ως τότε – και επεσήμανε ότι χωρίς να το καταλάβω, συνέβαλα στην κοινωνικοποίηση του Γιάννη και στην αποδοχή του, από τους συμμαθητές του. Χωρίς εξειδικευμένη γνώση, κατάφερα βιωματικά να πετύχω αυτόν τον στόχο.

   Η χαρά μου ήταν απερίγραπτη. Έμαθα πολλά χρήσιμα στοιχεία σ’ αυτές τις διαλέξεις. Μπήκα πιο βαθιά στο νόημα του αυτισμού και στο οικογενειακό πλαίσιο.

   Το ότι σαν άνθρωπος είμαι πολύ τακτική και θέλω τα πάντα στοιχισμένα και ευθυγραμμισμένα γύρω μου, αποτέλεσε συγκυρία ευλογίας και συνύπαρξής μου με τον Γιάννη. Το θρανίο μας ήταν πάντα καθαρό και πλήρως τακτοποιημένο. Κάθε μου κίνηση αντιγράφονταν από εκείνον, προκαλώντας μου άλλοτε γέλιο και άλλοτε πολλά νεύρα. Οι κινήσεις του κάθε μέρα μηχανικές και με απόλυτη ακρίβεια.

   Πολλά χρόνια πέρασαν και ο Γιάννης έμεινε χαραγμένος στην καρδιά μου… Έμαθα τόσα από αυτόν, μου έδειξε τόσο διαφορετικούς τρόπους επικοινωνίας μ’έναν  άνθρωπο, φτάνει να μην παρεμβαίνουν τρίτοι..

   Μια βδομάδα πριν, παρέα με δυο φίλες είχαμε κλείσει να πάμε στην παράσταση «Ποιος σκότωσε τον σκύλο τα μεσάνυχτα» στο θέατρο «Τζένη Καρέζη».
Ήταν πολύ δύσκολο να βρούμε θέσεις, παρόλο που είχα μέσο την λατρεμένη μου Αλεξάνδρα Αϊδίνη που έπαιζε στην παράσταση. Με είχε καλέσει στην τελική πρόβα και δυστυχώς δεν πήγα γιατί είχα κλείσει να πάω κάπου, που αποδείχτηκε η πιο απαράδεκτη παράσταση που έχω δει τα τελευταία χρόνια.

   Φτάσαμε στο θέατρο στην ώρα μας και το βραδάκι ήταν πολύ γλυκό. Η Ακαδημίας φωτισμένη με Χριστουγεννιάτικα λαμπιόνια έμοιαζε μαγική.

   Στο φουαγιέ του θεάτρου, τα μάτια μου σκόνταψαν στο μυθικό προφίλ της Τζένης Καρέζη. Είναι για μένα η πιο αγαπημένη πρωταγωνίστρια από το παρελθόν, γυναίκα θρύλος. Σκέφτομαι πόσο μοιάζει με τον αγαπημένο της γιό, τον Κωνσταντίνο Καζάκο, σαν δυο στάλες νερού.

   Το τρίτο κουδούνι χτυπά και η ευγενική ταξιθέτρια μας δείχνει τις θέσεις μας που είναι στην πρώτη σειρά. Η χαρά που θα δω την Αλεξάνδρα είναι απερίγραπτη και ήμουν εκεί να αποδεχτώ τα πάντα για να την απολαύσω. Οι επιλογές της είναι πάντα ποιοτικές και το ταλέντο της αδιαπραγμάτευτη υπόθεση. «Εσύ με φέρεις στην παράσταση» της έγραψα χτες που μιλούσαμε. «Όχι Ρένα, το κείμενο είναι πολύ δυνατό, θα δεις».

   Το σκηνικό απόλυτα αφαιρετικό, γεμάτο κύβους λευκούς από πλέξι γκλας σε διάφορα μεγέθη, που κατά τη διάρκεια της παράστασης μετατρέπονται σε θέσεις τρένου, σε καναπέδες, σε τζάκι, σε κρυψώνα…

   Όλοι οι ηθοποιοί, βρίσκονται σχεδόν συνεχώς επί σκηνής είτε μπροστά, είτε στις πρώτες πλαϊνές θέσεις της πλατείας. Η σκηνή είναι επίπεδη, χωρίς υψομετρική διαφορά από τον θεατή και η αμεσότητα της επαφής μαζί τους σε καθηλώνει.

   Από τα πρώτα λεπτά της εμφάνισής του Γιάννη Νιάρρου στη σκηνή, καταλαβαίνει κανείς ότι έχει μπροστά του ένα μεγάλο ταλέντο. Η συστηματική μου ενασχόληση με το θέατρο τόσα χρόνια, με έχει κάνει να «οσφραίνομαι» τους πιστούς υπηρέτες της υποκριτικής τέχνης. Η ταύτιση του Γιάννη Νιάρρου, με το Γιάννη τον δικό μου ήταν απερίγραπτη. Δύσκολα θα μπορούσε να πιστέψει ότι ο πρωταγωνιστής δεν είναι αυτιστικός, αν τον έβλεπε εκτός σκηνής.

   Σε σύντομο χρονικό διάστημα ξετυλίγεται μπροστά μας ένα ολόκληρο οικογενειακό δράμα. Υπάρχει όμως μια μικρή παγίδα. Ο αυτισμός δεν αφήνει το άτομο να έχει συναισθήματα, δεν έχει αίσθηση του πόνου, ενώ όλες οι άλλες αισθήσεις του είναι πολύ ανεπτυγμένες. Παρ’όλα αυτά ακόμα και ένα τέτοιο άτομο, μπλοκάρει και αποσυντονίζεται από την αστάθεια της οικογενειακής κατάστασης. Ο αυτισμός δεν έχει μεταφορές, μόνο κυριολεξία. Ό,τι ακούγεται είναι αυτό, αυτολεξεί. «Μείνε ήσυχος». Το παιδί μένει ακίνητο, σαν άγαλμα. Ο Κρίστοφερ – Γιάννης Νιάρρος- είναι 15 χρονών, 3 μηνών και 3 ημερών. Ξέρει όλες τις χώρες του κόσμου με τις πρωτεύουσές τους. Και όλους τους πρώτους αριθμούς μέχρι το 7,507. Αγαπάει το κόκκινο χρώμα, τα μαθηματικά τον Σέρλοκ Χολμς και τις μηχανές. Δεν αντέχει να τον ακουμπούν. Δεν μπορεί να μένει με ξένους. Παρατηρεί το περιβάλλον με φοβερή ακρίβεια και το αναπαράγει με κάθε λεπτομέρεια. Περνάει ώρες μελετώντας τα αστέρια . Του είναι δύσκολο όμως να διαχειριστεί άλλα πράγματα της καθημερινότητας.

   Ο ίδιος λέει ότι έχει «θέματα συμπεριφοράς» ενώ η κοινωνία λέει ότι έχει «Σύνδρομο Asperger». Το πιο δύσκολο σημείο σε μια τέτοια παράσταση, είναι ο πρωταγωνιστής να καταφέρει να αναπαραστήσει την αναπηρία χωρίς να προβεί σε υπερβολές και επιτηδευμένες τεχνικές που θα οδηγήσουν σε πολύ δυσάρεστα αποτελέσματα.

   Ο Γιάννης Νιάρρος αγαπά τον Κρίστοφερ και ενσωματώνεται με την διαφορετικότητά του. Δίνει σώμα και ψυχή στον ρόλο του και καθοδηγεί αθόρυβα και χωρίς τραγικότητα τον θεατή στον κόσμο κάποιου άλλου… κάποιου τόσο μακριά από τα δικά μας δεδομένα και στερεότυπα.

   Η Μαρία Καλλιμάνη ενσαρκώνει με μαεστρία τη μαμά που δε φοβάται να τσαλακώσει την εικόνα της, να κάνει σκληρή αναμέτρηση με τα θέλω και τα πρέπει που την καταδιώκουν και να αφήσει στο τέλος τις καλύτερες επιπτώσεις για την σκηνική της παρουσία. Η Αλεξάνδρα Αϊδίνη ως δασκάλα- αφηγήτρια, βελούδινη όπως είναι στην πραγματικότητα, έτσι παραμένει και επί σκηνής. Οι μορφασμοί του προσώπου της, οι νωχελικές της κινήσεις, το χαμόγελό της, μαρτυρούν κάθε στιγμή τη σοβαρότητα και την υπευθυνότητα που τη χαρακτηρίζουν, τη μοναδική της ψυχοσύνθεση. Σπάνια συναντάς σ’αυτόν τον χώρο, άτομα με τέτοια προσωπικότητα και κυρίως στάση ζωής. Για τον Κρίστοφερ, η ανακάλυψη αυτού που σκότωσε τον σκύλο της γειτόνισσας αποτελεί γεγονός που αναστατώνει όλη την ύπαρξη και τον οδηγεί σε συναισθηματική ανασφάλεια, κάτι που ήδη είναι  για αυτόν πολύ δύσκολο υφίσταται στη ζωή του.

   Η παρουσία όλων των ηθοποιών είναι εξαιρετική, ακόμη κι αν εμφανίζονται για λίγα μόνο λεπτά με μικρά κείμενα. Δε μπορώ να μην αναφερθώ στον γλυκό Σπύρο Κυριαζόπουλο, που με σοβαρότητα και πραγματικό ταλέντο στέκεται στο ύψος του και ενσαρκώνει με επιτυχία τον μικρό του ρόλο.

   Οι κινήσεις του Γιάννη Νιάρρου, οι μορφασμοί του, η άρθρωσή του συγκλονίζουν ακόμη και τον πιο απαιτητικό θεατή και τον βάζουν ασυναίσθητα να  μπει στον κόσμο του Κρίστοφερ  και να συναισθανθεί τις αγωνίες του, τις δυσκολίες του, τον άκαμπτο συναισθηματισμό του.

   Ο διάσημος θεατρικός συγγραφέας Σάιμον Στήβενς υπογράφει τη θεατρική διασκευή του πολυβραβευμένου ομώνυμου μυθιστορήματος του Μαρκ Χάντον, που κέρδισε 7 βραβεία Ολίβιε, όταν πρωτοπαρουσιάστηκε στο Εθνικό Θέατρο του Λονδίνου το 2013.

   Ο κύριος Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος έκανε μια εξαιρετική σκηνοθεσία και εστίασε στα σημεία που προκαλούν την κοινωνική αφύπνιση και την ανθρωπιστική ανάκληση του καθενός, να συμμεριστεί την διαφορετικότητα και την δυσκολία επιβίωσης αυτών των ατόμων στον απάνθρωπο κόσμο μας. Είναι πολύ σημαντικό βήμα ότι πλέον επιλέγονται έργα που αφορούν υπάρξεις διαφορετικές, με αναπηρίες, με σύνδρομα, υπάρξεις που δεν οδηγούν στη ματαιοδοξία της τελειότητας, αφού κανένα όν δεν είναι τέλειο, πόσο μάλλον στη σημερινή κοινωνία, όπου όλοι βαλλόμαστε από τόσες αρνητικές αλληλεπιδράσεις.

   Είναι όμορφο να κοιτάς τους γύρω σου προβληματισμένους, συγκινημένους και άλλους συντετριμμένους. Το χειροκρότημα δυνατό και ασταμάτητο. Ο Κρίστοφερ συνεχίζει να πηγαινοέρχεται στην σκηνή ως Κρίστοφερ και όχι ως Γιάννης Νιάρρος. Αυτός μας συνέτριψε στις  μια ώρα και τριάντα λεπτά παράσταση και αυτόν θέλει να χειροκροτήσουμε. Ζει τον ρόλο του και αυτό είναι το πιο συγκλονιστικό. Νιώθω ένα μούδιασμα σε όλο μου το σώμα, ένα σφίξιμο στο πρόσωπο, μια αγκύλωση στην ψυχή. Δε φεύγει από το μυαλό μου ο δικός μου Γιάννης…Πόσο πιο κοντά του ήρθα, πόσο θα ήθελα μαζί με εκείνον και την ηρωίδα μητέρα του να έβλεπα αυτήν την παράταση! Όλη η παρέα είναι συνεπαρμένη από την παράσταση και καθώς φτάνουμε στο φουαγιέ, βλέπω την αγαπημένη μου Αλεξάνδρα να καταφτάνει. Την αγκαλιάζω σφιχτά, νιώθω τη γλύκα στο άγγιγμά της και με την  εκφραστικότητα που την διακρίνει μου λέει: «συλλυπητήρια για τον πατέρα σου, να ζεις να τον θυμάσαι». Χαμογελάω πικρόγλυκα που το θυμήθηκε και αμέσως αλλάζουμε κουβέντα και με ρωτά για την παράσταση. «Δεν έχω λόγια»της απαντώ «Τι αποκάλυψη είναι ο Κρατίστου»; «Είδες», μου λέει. «Είναι καταπληκτικός, ήμουν σίγουρη ότι θα σε αγγίξει, έχει μεγάλο ταλέντο». «Με περιμένει η μαμά μου Ρένα μου, να πηγαίνω». Χαιρετιόμαστε και υποσχόμαστε σύντομα να βρεθούμε. Την ώρα που μιλάει κάποιος μας κοιτά από μακριά. Πλησιάζει και γρήγορα αντιλαμβάνομαι ότι είναι ο «Κρίστοφερ». Τον κοιτώ, μου χαμογελά και του λέω ξεκάθαρα: «δεν υπάρχει περίπτωση να μην σου δώσω ένα φιλί»…

«Όσα θες», μου απαντά γελώντας. Τόσο νέος, τόσο δροσερός και κατάφερε να σηκώσει όλο αυτό το βάρος. «Γνωρίζεσαι με την Αλεξάνδρα;»λέει. «Ναι, είναι μαγικό πλάσμα, την παρακολουθώ πιστά και την εκτιμώ σαν άνθρωπο». «Είναι το πιο καλό πλάσμα που έχω δουλέψει ποτέ», μου απαντά με απόλυτο σεβασμό. «Πως αντέχεις όλο αυτό, πες μου». «Δεν το αντέχω, θα κοιμηθώ στις 5 το πρωί, θα πάω σπίτι και θα χαθώ, α ηρεμήσω»…

   Ο Γιάννης Νιάρρος έχει την σύνθεση του ταλαντούχου ηθοποιού. Γοητευτικός, με παιχνιδιάρικο βλέμμα και ένα χιούμορ που κάνει αίσθηση. Δεν είναι τυχαίο που πήρε το βραβείο Δημήτρης Χόρν, ούτε που κάνει όλους τους παρευρισκομένους  να παραληρούν σε κάθε ατάκα του.

   Αυτό είναι ηθοποιός….να είσαι κοντά στην τρίτη δεκαετία της ζωής σου και η μεστότητα του χαρακτήρα σου να ταιριάζει με μεσήλικα, να είσαι στη σκηνή και να φαντάζεις τεράστιος και να σε βλέπου στο φουαγιέ και να είσαι η γλύκα των νιάτων και η ομορφιά προσωποποιημένη. «Θα ξανάρθω να σε θέλω κι άλλο Γιάννη». «Να ‘ρθεις στο Στέλλα κοιμήσου». Φεύγω με την υπόσχεση αυτήν. Τον βλέπω στην Ακαδημίας, να χαλαρώνει και να μου χαμογελά. Τα μάτια του υγρά και ταραγμένα. «΄Αραγε είναι ακόμη ο Κρίστοφερ;», αναρωτιέμαι. Πόσος χρόνος θα χρειαστεί να αποσυμφοριστεί από αυτήν την υπερπίεση που υπέστη!!!

   Η Ακαδημίας είναι πανέμορφη και η κίνηση αρκετή! Αυτή είναι η μαγεία του κέντρου της Αθήνας. Νιώθεις ζωντάνια όποια ώρα κι αν βρεθείς.

   «Αθήνα»… η ωραιότερη Ευρωπαϊκή πρωτεύουσα…είναι κράμα πολλών πολιτισμών και απεριόριστων συνατοτήτων. Στο δρόμο της επιστροφής , δε σταματώ λεπτό να σκέφτομαι «τον Κρίστοφερ», το Γιάννη, τον άλλο Γιάννη…

«Τω άντι» είπ’ο ανθύπατος, κλείνοντας το βιβλίο, «αυτός ο στίχος είν’ωραίος και πολύ σωστός,

τον έγραψεν ο Σοφοκλής βαθιά φιλοσοφώντας.

πόσα θα πούμ’εκεί, πόσα θα πούμ’εκεί,

και  πόσο θα φανούμε διαφορετικοί.

Αυτά που εδώ σαν άγρυπνοι φρουροί βαστούμε,

πληγές και μυστικά που μέσα μας σφαλνούμε,

με καθημερινή αγωνία βαρειά,

ελεύθερα εκεί και καθαρά θα πούμε».

«Πρόσθεσε», είπε ο σοφιστής, μισοχαμογελώντας,

«αν τέτοια λεν εκεί, αν τους μέλλει πια»

 

Από τα Κρυμμένα Ποιήματα

1877-1923, Ίκαρος 1993

Κωνσταντίνος Καβάφης

Αφιερωμένο στον Γιάννη των θρανίων που με έκανε να δω αλλιώς τη διαφορετικότητα και στον Γιάννη Νιάρρο που μ’έκανε να τον λατρέψω από την πρώτη ματιά και φυσικά στην Αλεξάνδρα Αϊδίνη που πάντα θα με οδηγεί σε υπέροχα μονοπάτια!!!

 

 

Λίγα Λόγια για τη Ρένα Παπακωνσταντίνου

Γεννήθηκα στη Ρόδο από μια οικογένεια όπου η ποίηση και η λογοτεχνία ήταν ενσωματωμένη στην καθημερινότητα της λόγω του μπαμπά και του θείου Λούη.

Το θέατρο με μάγευε από παιδί και θυμάμαι να έχω γράψει και να έχω οργανώσει πολλές παραστάσεις είτε στο ΣΕΟ είτε στο σχολείο.

Είμαι εκπαιδευτικός Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης και λατρεύω το επάγγελμα μου.

Το απωθημένο μου που ως παιδί στερηθηκα το θέατρο όπως είναι φυσικό στην επαρχία,με κάνει να κυνηγώ με πάθος τις καλές παραστάσεις και να τις γευομαι σαν μικρό παιδί.Αρθρογραφω στην τοπική εφημερίδα ΡΟΔΙΑΚΗ και γράφω ανέκδοτα ακόμη παραμύθια και χρονογραφήματα.

Ζω στην Αθήνα που είναι για μένα πηγή ζωής και εμπνευσης,αφού μου χαρίζει το μοναδικό φως που εκπέμπει ο Αττικός ουρανός!!!

 

4moms team
4moms team
Inspiring Living, Mom's Life in Greece
ABOUT EDITOR ALL ARTICLES