Παιδιά και ζωγραφική

Guest Editors

4moms team , 06-03-2018

της Κατερίνας Τζωρτζακάκη

Πριν λίγο καιρό έτυχε να είμαι παρούσα στην επίσκεψη ενός νηπιαγωγείου στο εργαστήρι εικαστικής δημιουργίας, «Χρώμα», στον Πειραιά. Το θέμα της επίσκεψης ήταν «Συναισθήματα και Ζωγραφική». Οι τετράχρονοι επισκέπτες είδαν κάποιους διάσημους πίνακες και συζήτησαν με την εικαστικό, κα Έυα Γεράκη για το τι μπορεί να ένιωθαν οι ζωγράφοι, όταν δημιουργούσαν αυτούς τους πίνακες. Ύστερα δημιούργησαν με χαρά τα δικά τους έργα έχοντας ως πρότυπο τον πίνακα «Σενέκιο» του Πάουλ Κλέε. Η επίσκεψη αυτή μού κέντρισε το ενδιαφέρον και γέννησε στο μυαλό μου σκέψεις και ερωτήματα σε σχέση με τα παιδιά και τη ζωγραφική.

Όλοι γνωρίζουμε ότι στα παιδιά αρέσει η ζωγραφική. Είναι κάτι που κάνουν σχεδόν «από φυσικού τους». Συχνά με αυτόν τον τρόπο αποτυπώνουν τα όσα σκέφτονται ή νιώθουν. Άλλες φορές μια ζωγραφιά είναι για εκείνα μια χειρονομία τρυφερότητας, ένας τρόπος να προσφέρουν. Τι γίνεται, όμως, μετά, όταν μεγαλώνουν;

«Τα παιδιά ζωγραφίζουν, όπως χορεύουν, όπως τραγουδούν, λέει η κα Γεράκη, που διδάσκει ζωγραφική σε παιδιά. Είναι μια φυσική ανάγκη, μια περίσσια ενέργεια που έχει στόχο να διοχετευθεί σε δημιουργία.  Ωστόσο κάποια στιγμή αυτό φθίνει μιας και τον μικρό άνθρωπο τον απασχολούν άλλοι τρόποι διεξόδου της δημιουργικότητας του και της ολοκλήρωσης του χαρακτήρα του. Μπορεί να μην γινόμαστε όλοι τραγουδιστές επειδή τραγουδούσαμε μικροί. Κάποιοι όμως θα γίνουν ή θα αλαφρώνουν τραγουδώντας με τους φίλους τους. Το ίδιο συμβαίνει και με την εικαστική τέχνη. Την καλλιεργείς μέχρι εκεί που σε ευχαριστεί και μετά θα πας αλλού ή θα ταξιδεύεις μαζί της.»

Η ζωγραφική είναι δημιουργία και η δημιουργία γεννιέται από συναισθήματα και συναισθήματα γεννά. Πώς νιώθει συνήθως ένα παιδί, όταν φτιάχνει μια ζωγραφιά;  Οι αντιδράσεις ποικίλλουν ανάλογα με την ηλικία του; «Τα συναισθήματα που βλέπει κανείς στα παιδιά όταν δημιουργούν είναι σαν λουλούδια πολύχρωμα. Χαρά, προβληματισμός, σκέψη, πίεση , λύπη, απογοήτευση, περηφάνια. Όλα συνδεδεμένα με τον κάθε χαρακτήρα, μα πάνω από όλα διακρίνεις στα παιδιά τη χαρά της δημιουργίας. Είναι το πιο σημαντικό συναίσθημα αυτό που “μεγαλώνει” τα παιδιά. Και δεν έχει να κάνει με την ηλικία», λέει η κα Γεράκη.

Συνήθως στην παιδική ηλικία το παιχνίδι των αγοριών και των κοριτσιών διαφέρει. Αναρωτήθηκα αν αυτή η διαφορά αντανακλάται και στις ζωγραφιές τους. Έμαθα λοιπόν ότι τα αγόρια και τα κορίτσια συνήθως ζωγραφίζουν τα ίδια θέματα. Είναι σύνηθες, όμως, να επιλέγουν διαφορετικά θέματα, όταν ζωγραφίζουν ήρωες κόμικς.

Γνωρίζουμε τη ζωγραφική ως δραστηριότητα μοναχική. Θεωρώ πως είναι πολύ σημαντικό τα παιδιά να μαθαίνουν να συνεργάζονται. Όταν συνεργαζόμαστε στα πλαίσια μιας ομάδας, το κάθε μέλος της ομάδας αφήνει ένα δικό του κομμάτι, ο ένας μαθαίνει από τον άλλον και το αποτέλεσμα είναι μοναδικό, απρόβλεπτο και κάτι πολύ παραπάνω από ό,τι θα κατάφερνε το κάθε μέλος μόνο του. Η κα Γεράκη συμφωνεί μαζί μου καθώς στη δουλειά της έχει δει πως μια ομαδική ζωγραφιά μπορεί να είναι πολύ διασκεδαστική.  Το αποτέλεσμα ανταμείβει δημιουργούς και θεατές.

Τι σχέση όμως έχει η επιλογή χρωμάτων σε μια ζωγραφιά με τη συναισθηματική μας κατάσταση; Μάλλον άμεση. «Πολλοί καλλιτέχνες δημιουργούν σε περιόδους συναισθηματικά φορτισμένες. Η μπλε περίοδος του Πικάσο υπήρξε, όταν ένιωθε θλίψη, ενώ αντίθετα η ροζ δείχνει περισσότερη ηρεμία. Ο Βίνσεντ Βαν Γκογκ χρησιμοποιούσε έντονα χρώματα και αυτό δείχνει την έντονη ανησυχία του», μας λέει η κα Γεράκη. Δεν πρέπει να ξεχνάμε, όμως, πως δεν υπάρχουν απόλυτοι κανόνες. Κάθε άνθρωπος δημιουργεί με τον δικό του προσωπικό τρόπο και δεν είναι σωστό να βγάζουμε συμπεράσματα μόνο από μια επιφανειακή πληροφορία, όπως τα χρώματα. Οι ζωγραφιές των παιδιών λοιπόν μπορεί να υποδεικνύουν κάποια διάθεση τους, αλλά οι γονείς και οι δάσκαλοι είναι καλό να μην βιαστούν να κάνουν ερμηνείες ή να βγάλουν συμπεράσματα μόνο από αυτές. Μπορεί να αποτελούν ενδείξεις, που πρέπει να χρησιμοποιούνται σε συνάρτηση με τη συμπεριφορά που εκδηλώνουν τα παιδιά.

Οι γονείς  συχνά συγχέουν τα εικαστικά εργαστήρια δημιουργικής απασχόλησης, που απευθύνονται σε παιδιά ακόμη και 3 ετών με τα μαθήματα ζωγραφικής. Όταν ένα παιδί κάνει μαθήματα ζωγραφικής, μαθαίνει τεχνικές. Για να γίνει αυτό πρέπει το παιδί να έχει βρεθεί σε εκπαιδευτικό πλαίσιο και να μπορεί να ακολουθεί οδηγίες. Οπότε δεν έχει νόημα να κάνουν μαθήματα ζωγραφικής παιδιά μικρότερα των πέντε ετών.

Η ζωγραφική είναι μια δραστηριότητα, που ηρεμεί, που γαληνεύει. Βλέποντας τα μικρά τετράχρονα παιδιά να δημιουργούν με τόση άνεση, τόσο κέφι, τόση γενναιοδωρία σκέφτηκα πόσο σημαντικό είναι τόσο στην οικογένεια όσο και στο σχολείο να μην περιορίζουμε, να μην καταστρέφουμε αυτή τη δημιουργικότητα.  Δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να πιέζουμε ένα παιδί να ζωγραφίσει ούτε να επικρίνουμε τις ζωγραφιές του, είναι η αποτύπωση της ψυχής του. Δεν έχει τόση σημασία, αν τα παιδιά θα κάνουν ίσιες γραμμές ή ένα άλογο που μοιάζει όντως με άλογο, όσο το να μάθουν να εκφράζονται ελεύθερα. Να μπορούν να τολμούν να πουν με έναν υγιή τρόπο ως ενήλικες «είμαι αυτός και νιώθω έτσι». Να μετουσιώνουν τη λύπη, τον θυμό τους ή τον φόβο τους, να γεννούν στο μυαλό τους νέους κόσμους, να αποτυπώνουν τα όνειρά τους. Δεν θα γίνουν όλα τα παιδιά μεγάλοι καλλιτέχνες και δεν έχει νόημα να ζητάμε αυτό που εκείνα. Αν τα βοηθήσουμε όμως να γίνουν άνθρωποι ελεύθεροι και δημιουργικοί, θα καταφέρει να γίνει το καθένα αυτό για το οποίο είναι προορισμένο.

 

Η Κατερίνα Τζωρτζακάκη γεννήθηκε το 1982. Σπούδασε ψυχολογία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών. Εκπαιδεύτηκε στη συμβουλευτική και στην ψυχοθεραπεία. Ασχολείται επαγγελματικά με τον υποτιτλισμό, ενώ εργάστηκε εθελοντικά σε διάφορους φορείς. Τα βιβλία της «Ο Χορός στη Σκακιέρα», «Παράλληλα Σύμπαντα», «Χαμένες Παραστάσεις» κυκλοφορούν από τις Εκδόσεις Βασιλείου. Από τις Εκδόσεις  «Τόπος»  κυκλοφορεί το βιβλίο «Μητρότητα, η δύναμη στην αδυναμία», που έγραψε με την επίσης ψυχολόγο και μητέρα ενηλίκων με αυτισμό, Γεωργία Τσούμπα. Έχει οργανώσει εργαστήρια για παιδιά με βασικό άξονα τις ιστορίες. Στο ιστολόγιό της  https://ktistories.blogspot.gr/ έχει δημοσιεύσει πάνω από 90 διηγήματα και ποίηματά της. Περισσότερα για εκείνη στην ιστοσελίδα της http://katerina-tzortzakaki.gr/.

4moms team
4moms team
Inspiring Living, Mom's Life in Greece
ABOUT EDITOR ALL ARTICLES

MORE EDITOR'S ARTICLES

Ξεκινά την Πέμπτη το εορταστικό ωράριο στα καταστήματα
4moms team, 11-12-2018

Ξεκινά την Πέμπτη το εορταστικό ωράριο στα καταστήματα

Οι αποκαλύψεις της Τζένης Θεωνά για το μωρό που περιμένει με τον Δήμο Αναστασιάδη
4moms team, 11-12-2018

Οι αποκαλύψεις της Τζένης Θεωνά για το μωρό που περιμένει με τον Δήμο Αναστασιάδη

Ετοιμάζεται για 5η χρονιά το Christmas Shop.Shop.Shop στο Hilton
4moms team, 11-12-2018

Ετοιμάζεται για 5η χρονιά το Christmas Shop.Shop.Shop στο Hilton

Ο Άκης Πετρετζίκης δίνει 5 συμβουλές για να φτιάξεις τα καλύτερα μελομακάρονα
4moms team, 11-12-2018

Ο Άκης Πετρετζίκης δίνει 5 συμβουλές για να φτιάξεις τα καλύτερα μελομακάρονα

Τροπικά Χριστούγεννα από το Street Food and Tunes
4moms team, 11-12-2018

Τροπικά Χριστούγεννα από το Street Food and Tunes

Kids’ Xmas at Cycladic: Αυτή την Κυριακή το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης ετοιμάζει εκπλήξεις για τα παιδιά
4moms team, 11-12-2018

Kids’ Xmas at Cycladic: Αυτή την Κυριακή το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης ετοιμάζει εκπλήξεις για τα παιδιά

Οι 4 λόγοι που κάνουν τα μωρά του Δεκεμβρίου ξεχωριστά
4moms team, 11-12-2018

Οι 4 λόγοι που κάνουν τα μωρά του Δεκεμβρίου ξεχωριστά

Φτιάξε μίνι μπισκοτένια σπιτάκια απο τζίντζερ
4moms team, 11-12-2018

Φτιάξε μίνι μπισκοτένια σπιτάκια απο τζίντζερ

Xριστουγεννιάτικη συναυλία στν ΙΑΝΟ με τη Μιρέλα Πάχου
4moms team, 11-12-2018

Xριστουγεννιάτικη συναυλία στν ΙΑΝΟ με τη Μιρέλα Πάχου