Ένας μικρός…..Πινόκιο!!

Ψυχολογία

Ήρα Κουρή , 08-06-2017

 

Όλοι λίγο πολύ έχουμε πει ψέματα, άλλοι μεγαλύτερα, άλλοι μικρότερα, άλλοι πιο αθώα, άλλοι σοβαρότερα. Παρόλα αυτά, όταν λέει ψέματα το παιδί μας, η πρώτη μας αντίδραση είναι θυμός και ανησυχία: μήπως τελικά μεγάλωσα έναν μικρό ψεύτη;

Η σχέση των παιδιών με την αλήθεια και το ψέμα θα πρέπει αρχικά να εξετάζεται με γνώμονα την ηλικία τους. Μέχρι την ηλικία των 6 ετών περίπου, τα παιδιά δυσκολεύονται να ξεχωρίσουν το πραγματικό από το φανταστικό. Το ψέμα λοιπόν, σε αυτή την ηλικιακή περίοδο. είναι αναμενόμενο και δεν χρησιμοποιείται με την πρόθεση της εξαπάτησης, αλλά αποτελεί μέρος της διαδικασίας ανάπτυξης της φαντασίας. Αποτελεί επίσης μέρος της εγωκεντρικής φάσης που διανύουν, ( τα παιδιά αντιλαμβάνονται το περιβάλλον γύρω τους αποκλειστικά μέσα από την δική τους οπτική γωνία και εμπειρία), κατά τη διάρκεια της οποίας, είναι συνηθισμένο να προσαρμόζουν την αλήθεια στις δικές τους επιθυμίες. Στα παιδιά προσχολικής ηλικίας δεν είναι ακόμα ξεκάθαρο το τι ακριβώς είναι ψέμα. Είναι κάτι κακό, απλά και μόνο, επειδή τιμωρείται από τους γονείς. Βασική επιθυμία του παιδιού είναι να ευχαριστει τους γονείς του. Αν λοιπόν για παράδειγμα, ομολογήσει πως έφαγε το μπισκότο ενώ δεν έπρεπε, η μαμά θα στενοχωρηθεί. Τι καλύτερο λοιπόν από το να την διαβεβαιώσει πως δεν το έφαγε ποτέ; Το παιδί δεν αντιλαμβάνεται εκείνη τη στιγμή πως κάνει κάτι κακό λέγοντας ψέματα, το μόνο που θέλει είναι να δώσει στη μαμά την απάντηση που θα την ευχαριστήσει περισσότερο. Η διάκριση πια μεταξύ φαντασίας και πραγματικότητας, αρχίζει να γίνεται στο παιδί, στην ηλικία των 7 ετών περίπου. Βγαίνοντας από το στάδιο του εγωκεντρισμού, το παιδί αρχίζει σιγά σιγά και αντιλαμβάνεται τις ανάγκες και τα συναισθήματα των άλλων γύρω του και έτσι καταλαβαίνει πως το ψέμα είναι κακό, ακόμα και όταν δεν τιμωρείται. Αρχίζει λοιπόν πια και χρησιμοποιεί το ψέμα συνειδητά.

Ποιοι είναι μερικοί λόγοι που μπορούν να οδηγήσουν ένα παιδί στο να πει ψέματα; Και πως μπορούμε να τους διαχειριστούμε;

  • Προσπαθεί να τραβήξει την προσοχή. Ίσως το παιδί νιώθει πως δεν υπάρχει άλλος τρόπος να σας κάνει να ασχοληθείτε μαζί του. Μήπως δεν έχει γίνει αρκετά σαφές, μέσα στην οικογένεια, πως όλοι μπορούν ελεύθερα να εκφράζουν τις επιθυμίες, τις ανάγκες ή τα συναισθήματα τους; Μήπως προσπάθησε κάποια στιγμή, με τον δικό του τρόπο, να σας μιλήσει για κάτι και ένιωσε πως δεν έγινε αντιληπτό; Σε αυτή την περίπτωση, αφού αρχικά βοηθήσετε το παιδί να καταλάβει τις συνέπειες ενός ψέματος και το όφελος της αλήθειας, είναι σημαντικό να προσπαθήσετε να βρείτε όλοι μαζί, εναλλακτικούς τρόπους επικοινωνίας μεταξύ σας.
  • Φοβάται τις δυσάρεστες συνέπειες μιας πράξης του. Όσο πιο αυστηρή η τιμωρία, τόσο πιο πολύ τα παιδιά θα καταφεύγουν στο ψέμα. Αντί να τιμωρείτε κάθε κακή πράξη του παιδιού, επιλέξτε να επιβραβεύετε τις θετικές πράξεις. Στην περίπτωση μας, επιλέξτε να επιβραβεύσετε τις φορές εκείνες που το παιδί ήταν ειλικρινές μαζί σας, από το να το τιμωρήσετε για την φορά εκείνη που είπε ψέματα. Είναι επίσης σημαντικό να μπορείτε να συγχωρείτε και να ξεχνάτε. Τα παιδιά που αντιμετωπίζονται με κατανόηση είναι πιο εύκολο να ομολογήσουν την αλήθεια, ακόμα και σε δύσκολες καταστάσεις.
  • Μιμείται τους γονείς του. Να θυμάστε πως αποτελείτε πρότυπο συμπεριφοράς για το παιδί σας. Κάθε φορά που σας ακούει να λέτε ψέματα για την ηλικία σας ή να αρνείστε ότι περάσατε με κόκκινο για να γλιτώσετε το πρόστιμο, το παιδί διδάσκεται πως το ψέμα μπορεί να μας εξυπηρετήσει και να μας βγάλει από τη δύσκολη θέση όταν χρειαστεί. Έτσι δεν θα διστάσει, σε ανάλογη περίπτωση, να καταφύγει και εκείνο στη λύση του ψέματος.
  • Η ζήλια ( για παράδειγμα, θέλει να δείχνει το ίδιο καλό με τον αδελφό του και να το αγαπούν περισσότερο).
  • Η ντροπή. Αγνοήστε τις αρνήσεις του αλλά μην αναγκάζετε το παιδί να ομολογήσει. Ο στόχος σας είναι να του δίνετε θάρρος όχι να το ενοχοποιείτε περισσότερο. <<Καταλαβαίνω πως ίσως να ντρέπεσαι να παραδεχτείς πως είπες ψέματα, για αυτό δεν θα σε πιέσω. Θέλω όμως να ξέρεις, πως ακόμα και αν ομολογούσες ότι είπες ψέματα τελικά, δεν θα σε αγαπούσα λιγότερο. Θα σε θαύμαζα για το θάρρος και την υπευθυνότητα σου >>.
  • Ως δικαιολογία. Γιατί δεν θέλει να πάει σχολείο, δεν θέλει να φύγετε από το σπίτι κλπ. Αποφύγετε να θυμώσετε και προσπαθήστε με ήρεμο τρόπο να διερευνήσετε τους πραγματικούς λόγους που κρύβονται πίσω από το ψέμα. << Μήπως συμβαίνει κάτι άλλο που κάνει την κοιλίτσα να πονάει; Αν μου το πεις θα βρούμε την λύση μαζί! >> . Μην χρησιμοποιείτε αρνητικούς χαρακτηρισμούς όπως ψεύτης. Το μόνο που θα καταφέρετε είναι να πληγώσετε το παιδί.

 

Ήρα Κουρή

Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

Msc Παιδοψυχολογίας

Ήρα Κουρή
Ήρα Κουρή
ABOUT EDITOR ALL ARTICLES